Tartışmalı yükseliş, kıskanılacak zirve ve nihayet alçakça düşüş,bu kısaca, seçkin Yeniçerilerin tarihsel yelpazesini tanımlar. Bununla birlikte, tartışmalı (ve genellikle önyargılı) bakış açılarının ötesinde, Osmanlı İmparatorluğu’nun ünlü Yeniçeri birliklerinin, benzersiz eğitimleriyle Avrupa’dan Asya’ya (yaklaşık 15. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar) birçok savaş alanında çok önemli bir rol oynadığına şüphe yoktur. Hızlı ve etkili saldırı birlikleri arasındaki farkları taktik boşluğu dolduran disipline sahiptiler. Öyleyse daha fazla uzatmadan, Avrasya’nın ilk modern sürekli ordusunun öncüsü olarak kabul edilen Osmanlı Yeniçerilerinin kökenlerine, ordusuna ve kültürüne bir göz atalım.

Kökenler
Osmanlı İmparatorluğu 1299 yılında kuruldu ve Anadolu’daki Selçuklu Türklerinin düşüşünden sonra iktidara gelen birçok Türk devletinden biri olarak kökeninden hızla yayıldı .Ancak, özellikle Konstantinopolis’in fethinden sonra, on beşinci yüzyılda gücünü gerçekten genişlemeye ve sağlamlaştırmaya başladı. Bu başarının çoğu, Osmanlı ordusunun ve Yeniçeriler adlı seçkin bir savaş gücünün sonucuydu. Yeniçeriler, Balkanlar’daki savaşlardan günümüz Arnavutluk, Makedonya, Sırbistan ve Slovenya alınan genç erkek, Hıristiyan kölelerden oluşuyordu. İslam inancına göre yetiştirildiler.padişahın yöneticisi ya da padişahın kişisel koruması ve ordusunun üyeleri oldular. arquebus adı verilen yeni silahları kullanan bu yeniçerilerdi.
Osmanlı İmparatorluğu en büyük topraklarına on yedinci yüzyılın sonlarında ulaştı, ancak 1922’ye kadar sürdü. Dünya tarihinin en büyük ve en uzun ömürlü imparatorluklarından biriydi. İmparatorluk, büyük ölçüde Osmanlı ordusu ve barut kullanımı sayesinde Güneydoğu Avrupa’daki Balkanlar’dan Anadolu, Orta Asya, Arabistan ve Kuzey Afrika’ya uzanan üç kıtaya yayıldı.

Daimi Osmanlı Türk ordusu olan Yeniçeriler ( “Çeri” “asker” anlamına gelir), ya padişah Orhan Gazi ya da Murat I tarafından organize edilip kurulmuştur . Osmanlı orduları daha önceleri aşiret liderlerine sadık Türkmen aşiretlerinden oluşuyordu, ancak Osmanlı Devleti bir Devlet niteliği kazandıkça, yalnızca padişaha sadık askerlere ödeme yapılması gerekli hale geldi . Böylelikle ülkelerin işgalleri sırasında alınan Hristiyan çocukları etkileme sistemi ( “devşirme” olarak bilinir) ile askere alım şeklinde bir sistem uyguladılar. En iyi eğitimi alan Yeniçeriler, ordunun seçkin güçleri ve o zamana kadar dünyanın gördüğü en disiplinli ve adanmış savaş makinesi haline geldiler.
Varlıklarının ilk 200 yılında Yeniçeriler, Osmanlı İmparatorluğu’nun büyük genişlemesinden sorumluydu. Günlük yaşamlarını evlenmenin yasaklanması gibi sivil toplumdan koparan özel yasalar düzenledi . Bu tür bir disipline bağlılık Yeniçerileri Avrupa’nın belası yaptı. Ancak bu standartlar zamanla değişti; işe alım gevşek hale geldi ( MüslümanlarYeniçerilerin hayatlarının tadını çıkarmaya başladıkları ayrıcalıklar nedeniyle, sayıları 1574’te 20.000’den 1826’da 135.000’e yükseldi. Maaşlarını tamamlamak için, Yeniçeriler çeşitli ticaretler yapmaya ve sivil toplumla güçlü bağlar kurmaya başladı. böylelikle hükümdara olan sadakatlerini zayıflamıştır. 1826’da isyan ettiklerinde, Sultan II.Mahmut bütün muhalefeti zorla bastırarak orduyu feshetti. Hipodrom’da binlerce kişi öldürüldü ve diğerleri sürgün edildi, ancak çoğu basitçe genel nüfusun içine çekildi.
Yeniçerilerin yanı sıra, 1389’da Osmanlı Ordusu bir zorunlu askerlik sistemi getirdi; Gerektiğinde, her kasaba ve köy, padişahın emriyle oluşturulan askere alma bürosunda tam donanımlı bir şekilde hazır bulundular . Bu yeni düzensiz piyade kuvveti “Azablar” olarak adlandırıldı ve birçok şekilde kullanıldı; ordu için yollar ve köprüler inşa etmek, ön cepheye giden malzemeleri desteklemek için ve hatta bazen düşman ilerlemesini yavaşlatmak için toplara yem olarak bile kullanılıyordu. “Başibozuk”, “Azablar” ın bir koluydu ve özellikle evsiz ve suçlulardan alındı. Sert ve disiplinsizdiler, yakın dövüşte uzmanlaşmışlardı.

Yeniçerilerin Kökenleri

Doğu Roma krallığının geleneksel olarak tarihsel muamelesi gibi, Osmanlı Türklerinin imparatorluğu da, özellikle ünlü Yeniçeriler tartışması konusunda, tarihsel çevrelerde önyargı payını hak ediyor. Örneğin, ilk Yeniçeri topluluğunun Hıristiyan savaş esirlerinden alınmış olması kuvvetle muhtemeldir.
Tarihçi Dr.David Nicolle’nin de belirttiği gibi, ortaçağ İslam toplumunda kölenin sınıflandırılması, bizim modern duyarlılığımıza bırakılmıştır. Bu bağlamda, Osmanlı düzeninde bir köle veya Kul , en azından 17. yüzyıla kadar, sıradan bir köleden ziyade toplumda iyi bir statüye sahipti.
Yeniçerilerin kökenleri, daha ziyade, Moğol istilasından gelen mülteciler tarafından kurulan bir imparatorluk olan Osmanlı devletinin dinamik doğasını yansıtıyordu. On yıllar içinde , geleneksel İslam’ın bazı unsurlarının hem pagan Türk şamanizmi hem de Hıristiyanlıkla ve ardından birçok köylü tarafından karıştırıldığı benzersiz bir senkretizm biçimini benimsemeye başlamıştır. Zamanla bir prensliğe ( beylik ) dönüşmüştür . Diğer İslami alanlarda sık sık sapkın olarak kabul edilen dervişler (Müslüman zahitler), farklı takipçileri ve Bizans İmparatorluğu’na komşu kırsal bölgeleri dolduran kardeşlikleriyle Osmanlı askeri işlerinde merkez sahneye çıkmışlardır.
Bu dervişler ise muhtemelen ilk Yeniçerilerin oluşumunda etkili bir rol oynayan Bektaşi mezhebiydi. Geleneksel bir rivayete göre , Osmanlı Sultanlığı’nın ikinci sultanı ( bey ) Orhan’ı yeñiçeri’yi oluşturmaya ikna eden Ali Paşa’ydı (kendisi de Bektaşi olabilirdi ). Bu adamlar, kendilerini ordunun geri kalanından ayırmak için beyaz şapka giymişlerdi. Daha önce de bahsettiğimiz gibi, askere alınmalarına gelince, ilk Yeniçeri birliklerinin çoğu, İslam’a geçme ve Osmanlı devletine hizmet etme seçeneği verilen Hıristiyan askerlerden oluşmaktadır.
Bu nispeten açık fikirli Bektaşi dervişlerinin Yeniçeri kışlasında adanmış kişiler olarak hizmet etmesine izin verildi. Aslında, Hacı Bektaş Veli’nin ( Bektaşi derviş tarikatının kurucusu) öğretileri bazen Ortodoks Hıristiyan azizlerin öğretileriyle özdeşleştirildi. Böylesi sinerjik dini imalar, pek çok Yeniçeri birliğinin birlik içinde olmasına öncü olmuştur.
Ancak lojistik açıdan savaş esirlerinin sayısı Osmanlı Yeniçerileri saflarını doldurmaya yetmedi. Böylece zamanla devlet , asker olarak eğitilebilecek yeni bir sistem ile özellikle de yeni fethedilen Trakya bölgesinden tedarik edilmesini formüle etti . Esasen, bu yeni askerler etkili Doğu Romalı ve Sırp piyade okçularının tarzını taklit etmekteydi. Bu nedenle ilk Yeniçerilerin ağır okçular olarak hizmet vermesi bir tesadüf değildir. Pratik düzeyde, bu profesyonel Yeniçeriler , Osmanlı ordusunun kuşatma senaryoları için kullanılan düzensiz Yaya piyadelerinin yerini aldı .
Osmanlı Ordusu, bozkır kültüründe olduğu gibi göçer tebaadan toplanan gazilerden meydana geliyordu. Sefer sona erdiğinde bu gaziler dağılıyor ve evlerine geri dönüyorlardı. Muhtelif evrelerde bu toplanma-dağılma sürecini yönetilebilir hale getirmek maksadıyla tımar sistemi geliştirilmişti. Bu sisteme göre gaziler belirli bölgelerde ikame ettiriliyor, kendilerine tımar olarak verilen arazileri işleterek geçimlerini sağlıyorlar, gaza edileceği zaman kolayca tekrar toplanabiliyorlardı. Ancak hükümdarın ve devlet erkanının her daim muhafazası gerekiyordu.

Bir mollanın telkini ile esirlerden bir kısmının humus hakkı olarak hükümdara gönderiliyor, bu esirler istifade edilebilir hale gelmesi için Türk tebaaya veriliyor, Türkleşen ve Müslüman olan bu gençlerin ise başıboş kalmaması gerekiyordu. Aynı zamanda da Hükümdarın her daim himayesinde bulunan bir askeri kuvvete ihtiyaç vardı. Bu tevafuk yeniçeri ocağının temellerini oluşturdu.

Önceleri bu devşirilmiş oğlanlardan oluşan askeri birime Ezel Çeri adı verilmişti. Bu ifade bir süre sonra Yeni Çeri olarak değiştirildi. Sayılarının giderek artması zaman içerisinde Osmanlı devletinin en kadim güç unsuru haline gelmelerine yol açtı. Çeriler diğer gaziler gibi bir aile mensubu değildiler. Anne ve Babaları yoktu. Bu da onları hayatlarını gaza yoluna adayan birer asker yapmıştı.

Yeni Çeriler, bulundukları çağın özel kuvvetler birimiydi. Hayatları savaş sanatı üzerine kurulmuş, gaza ve fetih için yaşayan bu askerler, ilerleyen yüzyıllarda Avrupa’nın korkulu rüyası olacaktır.

Devşirme
Osmanlı Yeniçerileri için tam teşekküllü ‘derme çatma’ sistemi yani Devshirme , bir Hıristiyan çocuğun veya gencin askere alınmasını gerektiren bir tür kan vergisi olarak görülürdü. 40 hanede bir, yaşları 8 ile 20 arasında Hristiyan çocuklardan oluşmaktadır..Bu türden askere alım muhtemelen Hristiyan çoğunluğa sahip olan kişiler ile 14. yüzyılda başlamıştır.özellikle yeni fethedilen Balkanlar’da her beş yılda bir gerçekleşmiştir. Bilimsel tahminlere göre, tamamen başlatılmış bir Devshirme , tek bir yılda 1.000’den fazla genci ve 8.000 erkek olan kotanın sadece bir bölümünü kapsayabilir.
Yeniçeriler için askere alma durumu, esas olarak Hıristiyan Balkanlar’ın ve daha sonra Anadolu’nun kırsal alanlarına odaklanırken, büyük şehirler, adalar ve stratejik geçişler, Devşirme’den büyük ölçüde muaf tutuldu . Bunun arkasındaki fikir, askere alınacak yeniçerilerin, istikrarlı bir şekilde yükselen Osmanlı devletinin dini-politik ve askeri kapsamına kolayca biçimlendirilebilecekti. kolayca eğitilecek çocuklara kaba bir eğitim sonrası yüksek bir statü sağlamıştır. İlginçtir ki, aynı felsefe 1400 yıl önce Romalılar tarafından lejyonerlerini askere almaya geldiğinde de uygulanmıştır.
Bununla birlikte, bu sistemin görünüşte alçakgönüllü yapısı ve failliğine bakılırsa , Devshirme’nin başlangıçta Osmanlı devletinin Hristiyan tebaası arasında pek popüler olmamıştır. politikaya karşı çeşitli yerel direniş örneklerine sahne olmuştur. Çağdaş dönemin Müslüman bilginleri bile, Hıristiyan tebaaların haklarının ihlali olarak algılanan gençlerin zorla askere alınmasına pek sıcak bakmadılar.
Ancak, askere alınan Osmanlı Yeniçerilerinin yükselen sosyal statüleri ve askeri prestijinin yanı sıra zengin ekonomik imkânlarla desteklenmiştir. 15. yüzyıla gelindiğinde, Hristiyan ve hatta bazen Müslüman ailelere askere alınacak çocuklarını almak için rüşvet verirlerdi. Bosnalı din değiştirenler (eskiden Hristiyan) , Devşirme yoluyla askere alınmalarına resmen izin verilen tek Müslümanlardı . Bununla birlikte, 16. yüzyılın sonlarında yaklaşık 1594, seçkin Yeniçeri birlikleri için kronik insan gücü eksikliği ve mevcut siyasi iklim göz önüne alındığında, imparatorluğun tüm Müslüman erkeklerin nihayet askere alınmasına izin verildi. Ve nihayetinde 17. yüzyılın ortalarında Devshirme bir işe alım sistemi olarak resmen dağıtıldı.

Yeniçeri Ocağının Sınıflandırılması
Yeniçeri Ocağı, ilk kurulduğu yıllarda yaya bölükleri veya cemaat adı verilen bölüklerden oluşurken, Fatih Sultan Mehmet’in uygulamasıyla bu askeri birliğe Sekban Sınıfı da eklenmiştir. Tabi bazı kaynaklarda cemaat ortalarının, sekbanlar ve ağa bölüklerinden oluştuğu belirtilmiş ve her iki bilginin de doğruluğu kanıtlanmıştır. “Orta” kelimesi tabur anlamına gelmektedir. Yeniçeri Ocağının sınıfları ise şu şekildedir;
1. Cemaat Ortaları: İlk kurulan bölük olan cemaat ortalarının komutanları yaya başıdır. 100 kişiden oluşmaktadır. Bu bölükte askeri rütbe olarak; turnacı, deveci, katrancı ve zemberekçi gibi görevler verilmiştir.
2. Sekban Bölükleri: Fatih Sultan Mehmet’in oluşturduğu bu bölük padişaha bağlı askerlerden oluşturulmuştur.
3. Ağa Bölükleri: Padişaha bağlı askerlerden oluşturulmuştur. II. Bayezid’in tahta çıkacağı zaman sekbanların ayaklanması ile yeni bir bölük olan ağa bölükleri oluşturulmuştur. Ağa bölüğü en yetkili kişilerden oluşturulmuş ve padişahlar da birinci bölük ağalarından sayılmışlardır. Yeniçerilerin kumandanı olan yeniçeri ağaları en güvenilir kişiler arasından seçilmişlerdir. Bu durumun sebebi ise; padişahların tahta çıkmasında ve devamındaki olaylarda yeniçeri ağasının yönetimde söz sahibi olmasıdır. Padişahla beraber seferlere çıkan yeniçeriler, padişahın bulunduğu “Otağ-ı Hümayunu” korumakla görevlendirilmişlerdir. Yeniçeri ağası Türkçe sözlükte “Bakan” anlamına gelmektedir.
4. Karakullukçu: Bu birlik rütbesiz askerlerden oluşturulmuştur.
5. Usta: Alt rütbeli yeniçeri subayıdır.
6. Baş çavuş: Askeri birlikteki üçüncü amirdir.
7. Kapıcı Başı: Saray kapılarını koruyan askerlerin subayıdır.
8. Orta Çavuşu: Baş çavuşun yardımcısıdır.
9. Kul Kahyası: Askeri birlikteki ikinci amirdir.

Zırh ve Silahlar
14. yüzyılın erken dönem Osmanlı Yeniçerileri tarafından benimsenen zırh hakkında çok fazla şey bilinmemekle birlikte, ağır piyade okçuları olarak birincil rolleri göz önüne alındığında, birçoğunun renkli Dolama paltolarının altına posta zırhları giymektedirler. Yakın dövüş odaklı saldırı askerlerinden bazıları ( Zirhli Nefer ) muhtemelen 16. yüzyıla kadar özel posta ve plaka süsleri ve tüylü yaldızlı miğferler takmaya devam etti.
16. yüzyılın sonlarına gelindiğinde, birçok çağdaş İslam aleminde olduğu gibi, Osmanlı Yeniçerilerinin çeşitli kıyafetleri İran modasından esinlenmişti. Genel üniformalara gelince, bunlar yünden yapılmıştır ve çoğunlukla Selanik atölyelerinde ve çevresinde üretilmiştir.
Kumaş genellikle kapinat (veya kapinice ) adı verilen hafif (ve muhtemelen su geçirmez) bir keçe bornoz veya ceket ve diz boyu çizmelerle kaplıdır . Ancak Yeniçeri üniformasının en ayırt edici özelliği tartışmasız başlıklar ve şapkalarla ilgilidir. daha çok Yeniçeri’nin rütbesini ifade etmektedir. Daha yüksek rütbeli subaylar ayrıca kürklerini tilkilerden, vaşaklara ve sincaplara kadar değişen bir sürü yaratıktan elde edilen kürkle kaplama eğilimindeydiler.
Osmanlı Yeniçeri’lerinden ilki muhtemelen ağır piyade okçuları olarak görev yapıyordu – genellikle Nefer Yeniçeri olarak adlandırılıyordu. Bu amaçla, Dr. Nicolle’ye göre, oldukça ilgi çekici bir şekilde, bu uzman yaylı silahlı birliklerden bazıları , ölümcül okların ve mermilerin hassas şekilde hedeflenmesi için siper olarak bilinen bir tür ok kılavuzu kullandılar . Yeniçerilere kısa mızraklar ve kılıçlar gibi silahlar eşlik ediyordu. Çoğunlukla 16. yüzyılda kabul edilen, ünlü Türk kılıçlarınınbir çoğu, çift kavisli Yatağan ve geniş tir.
İlginçtir ki, sadece okçuluk bölümlerinin ötesinde, 14.-16. yüzyıl Yeniçerilerinin bazıları da ağır saldırı birlikleri olarak rollerini yerine getirdiler. Bu Zirhli Nefer (‘zırhlı askerler’), muhtemelen Serdengeçti’nin (‘baş riske atanlar’) seçkin alaylarının bir parçasıydı ve bu nedenle, düşman savunmasını kırmada ve yakın muharebelerde başrolü üstlendiler. Ağır zırhlarını (posta ve tabak zırhları şeklinde) ve yaldızlı miğferlerini tamamlayan bu askerler, topuzlardan teber baltalarına, tırpan (glaive) ve harba (guisarme) gibi sırıklara kadar bir dizi ölümcül silahla donatıldı.
15. yüzyılın ortalarında yay ve ateşli silahlar için 14. yüzyılın sonlarında kullanım başlamıştır. Böylece, askeri zirvede Osmanlı Yeniçerileri ile ilişkilendirilen ticari marka silah, arquebustan uzun çifteli ve daha büyük delikli (Avrupa ateşli silahlarıyla karşılaştırıldığında) daha ağır versiyonuna aitti. Bu yıkıcı tüfek tabancalarının en büyüğü 80 gr ağırlığındaki mermileri ateşleyebiliyordu.
Bununla birlikte, 17. yüzyılda, Yeniçeri birliklerinin çoğu, Avrupa ordularında zaten oldukça yaygın olan çakmaklı çeşitleri benimsedi. Miquelet olarak bilinen bu silahların temizlenmesi daha kolaydı, ancak Orta Doğu’daki daha sıcak savaş ortamında bazen güvenilmezdi. 17. yüzyılın ikinci yarısında bazı Osmanlı Yeniçerileri de muhtemelen Venedikli düşmanlarından esinlenerek tabanca kullanmaya başladılar. Ancak, garip bir şekilde, normal Yeniçeri, 18. yüzyıla kadar, silahlarla ilişkili tipik yakın dövüş silahı olan süngüyü kullanmaya devam etti. Sebep muhtemelen, onların düşman hatlarına hücum etmenin ‘sürü zihniyeti’ taktiği olarak algıladıkları şeyle ilgiliydi. Aksine, Yeniçeri kendi bireysel savaşçı ruhuna değer verme eğilimindeydi.

Yeniçeri Disiplininde Saldırı ve Taktik
16. yüzyıl, süvari, piyade ve topçuların taktiksel kullanımını sağlayan silahların birleşmesiyle Osmanlı İmparatorluğu’nun askeri egemenliğinin zirvesini tartışmalı bir şekilde gösterdi. Osmanlı Türklerinin Orduları’nda ( David Nicolle tarafından ) uygun bir şekilde açıkladığı gibi , birleşik silahlar, ana ordu biriminin kendilerini saha tahkimatlarına, taburlar ve insan yapımı hendeklere yerleştirdiği organize, ‘klasik’ bir savaş alanı taktiğini yansıtıyordu. .
Bu devasa gövdenin merkezinde padişah, muhafızları ve arkebuslarla donanmış seçkin Yeniçeri güçleriyle birlikte duruyordu . Bu seçilen kuvvet, her iki tarafta da ağır zırhlı atlıları ( Kapıkulu hanehalkı kuvvetlerinden toplanan) tarafından kuşatılırdı . Sıralı topçuların önünde ve arkasında azaplar , yaylar, baltalar ve kılıçlarla donanmış hafif piyadeler vardı. Diğer kanatlarda , kitlesel kuşatma manevralarına hazır olan Sipahi süvarileri duruyordu . Ve son olarak, Osmanlılar bu siperlerin önünde , düşmanı oklar ve ciritlerle taciz eden hafif düzensiz süvari güçlerini kullanırlardı.
Böylece, akinci güçler düşmanı ağırlaştırmada başarılı olduktan sonra, yeniçeriler rakibin hücumunu ezmeye hazır olurlardı. Bu noktada, Osmanlı saflarının derinliklerinde bulunan düşman kuvvetlerine ateş eden arquebusların yıkıcı etkisi ancak hayal edilebilirdi. Ve zırhlı düşmanlar, birleşik yıkıcı topçu barajları ve arkebuslardan sağır edici atışlar tarafından ‘şok ve şaşkına dönerken’ düşman ordusunu çevrelemede ve ardından onları parça parça süpürmede önemli rollerini vardı.
Yeniçerilerin zaman zaman düşman hatlarına hücum etme görevini, birlik içinde olmasa da, taktik gruplarda (kama oluşumlarıyla), Serdengeçti’nin üslenirken, Mehter bandoları tarafından cesaretlendirildi. Taktiklerden bahsederken, Yeniçeriler benzersiz bir şekilde toplu yaylım ateşlerinden kaçınma eğilimindeydiler, böylece uzman nişancılıklarına ve düşman hatlarının ve tahkimatlarının daha zayıf bölümlerini yok etme becerilerine güveniyorlardı. Dahası, savaşçı kültürleri, cesaret ve savaş alanı zaferi arayışında kökleşmişti. tüylü Çelenk de dahil olmak üzere birçok Yeniçeri rozet ve madalyası (ve bazen de mali ödüller) yarışıyorlardı. sadece çok sayıda düşman karşısında cesaret gösterdiği için ödüllendirildilerdi.

Ancak savaş alanının başarısı sadece karmaşık planlama manevralarıyla sınırlı değildi; Osmanlı Yeniçerileri, Avrupalı düşmanlarının birçoğunun tam aksine, yürüyüş ve kamp sırasında sert disiplinlerini sergilediler. Bu tür önlemler, subaylardan sıradan piyadelere kadar tüm statülerdeki askerler arasında aşılanan tutumlu alışkanlıklarını gerektiriyordu. Bu, kamp içinde uygun temizlik önlemleri ve yürüyüş sırasında alkol tüketiminin yasaklanmasıyla desteklendi. Bu tutumları ,hastalıklarının pratikte hafifletilmesine ve o sırada yaygın olan disiplinsiz ordu davranışlarının azaltılmasına yol açtı.
Ancak bir Osmanlı kampının tartışmasız en çarpıcı özelliği, birçok Avrupalı gözlemcinin de belgelediği gibi, birliklerin sergilediği ürkütücü sessizlik düzeyiydi. 15. yüzyıl Burgundian casusu ve Orta Doğu’ya hacı olan Bertrandon de la Broquière, bir zamanlar Yeniçerileri gözlemlemiş ve yorum yapmıştır.
… Yüz silahlı Hıristiyan, kamplarını terk ederken on bin Türkten daha fazla gürültü çıkarabilirdi. Tek yaptıkları büyük bir davul çalmak. Ayrılması gerekenler öne geçerler ve geri kalan her şey düzeni bozmadan sıraya girer.

Yeniçerilerin Dövüş Kültürü
Disipline olan tutkuları düşünüldüğünde (bazı çağdaş Avrupa birliklerinin aksine), Osmanlı Yeniçerilerinin kendi askeri kuralları ve ahlak kuralları ile yönetilmeleri şaşırtıcı değildir; ana kuralların 16’sı Balkanlar’daki Osmanlı üstünlüğünün mimarıdır.
Bu kurallardan bazıları şunları içeriyordu – üst subaya tam itaat, katı askeri davranışların sürdürülmesi, kıdeme dayalı terfi ve yalnızca kendi subayları tarafından verildiğinde uygulanabilecek cezalar. İlkelerden birkaçı, yeniçeri askerlerinin sakal bırakmasına izin verilmediği, sadece kışlada yaşamalarına izin verildiği, emekli olana kadar resmi olarak evlenmelerine izin verilmediği (1566 dolaylarında kural gevşetilmiş olmasına rağmen), işlerin sosyal yönünü de göstermektedir. kumar oynamasına veya alkollü içecek tüketmesine izin verilmiyor. kesinlikle aşırı zenginlik veya yoksulluk sergilemesine izin verilmiyordu.
Sadece Yeniçeri kolordu subayları tarafından verilebilecek cezalara gelince, en yaygın olanı sanığın ayak tabanlarının falaka bastonları tarafından dövüldüğü ve ardından cezalandırılan kişinin cezalandıran kişinin elini öpmesi gerektiğidir. Öldürülmesi durumunda sivillere yeterli tazminat teklif edilerek (en azından teoride) başka ciddi cezalar da verildi. Ölüm cezasına gelince, savaş zamanlarında yakalanan asker kaçakları için ayrılmıştı. Sessiz bir şekilde boğulurlar ve cesetleri daha sonra, herhangi bir utanç duygusunu yatıştırmak için gece yakın nehirlere gizlice atılırdı.
Yaşam Tarzı ve Ödemeler
Osmanlı Yeniçerisi yaklaşık 200 ortasından her biri, kendi kışlalarında yaşam alanları, mutfakları ve cephaneleri olan büyük, iyi döşenmiş tesisler ( oda olarak bilinir ) barındırılan bir askeri ocak işlevi görüyordu . Elit Bazı Ortalar iki yeniçeri ile birlikte Topkapı Sarayı bileşik sınırları içinde konuşlanmaktaydı.
Bununla birlikte, bu gösterişli duvarların içinde, Yeniçeriler, dış dünyadan soyutlanmış, ancak disiplin ve itaat konusunda eğitilmiş oldukça zengin bir yaşam tarzı yaşadılar. Bertrandon de la Broquière, bu son derece disiplinli ve motive olmuş birliklerin günlük yürüyüşleri sırasında tutumlu yiyeceklerle (sadece ekmek, kurutulmuş et ve meyveler ve temel undan yapılan yulaf lapası dahil) nasıl geçinebileceklerinden bahsettmiştir . Aynı zamanda, orta üyeler kendilerini birbirlerine bakan kardeşliğin bir parçası olarak görüyorlardı – öyle ki, bir Yeniçeri arkadaşının savaşta ölümünden sonra bile, yiyecek ihtiyaçlarını sağlamak tüm ortaların sorumluluğundaydı ve merhumun en yakın aile üyeleri için çalışması ve desteklemesi gerekirdi.
Ödemelere gelince, Dr. Nicolle , maaş günü genellikle yabancı devlet adamlarının ziyaretine denk gelecek şekilde, normal Yeniçeri’nin yılda üç ila dört kez ulûfe (maaşını) almasından bahsetmiştir . Ayrıca, birkaç kıyafet yapmak için kullanılabilecek bir kumaş ‘rasyonu’ verilirken, yayını ve oklarını satın alması için fazladan para verilirdi. Bu, Serdengeçti gibi özel birliklere verilen ikramiyelerle tamamlanmıştır .Ancak Yeniçerilerin görece yüksek statülerine rağmen, ilk maaşları Osmanlı ordusundaki elit pozisyonlarını gerçekten yansıtmıyordu. Ancak zamanla, özellikle 15. yüzyılın ikinci yarısında, Sultanlar, muhtemelen kolorduların artan siyasi etkisi nedeniyle, Osmanlı Yeniçerilerinin maaş derecesini ve ikramiyelerini artırmaya daha istekli oldular.
Yeniçeri Ayaklanmaları
Özellikle 17. yüzyıldan itibaren Yeniçeriler her şeyden önce sebep oldukları iç karışıklıklarla hatırlanır oldu.
Günümüzde hala “kazan kaldırmak” ifadesini sık sık kullanırız. Bu ifadenin kökü Yeniçerilerin ayaklanmasında bir sembol haline gelen davranıştan geliyordu: Bu askerler, istemedikleri bir gelişmenin yaşanacağını anladıklarında, yemek pişen kazanları devirerek isyan başlatıyor ve istediklerini elde edene kadar vazgeçmiyordu.
Buradaki amacımız Yeniçerileri ayaklanmalarının kapsamlı bir tarihini yazmak olmadığı için, bu kavramla değerlendirilebilecek bütün olayları burada tek tek listelemiyoruz. Ancak, Yeniçeri ayaklanmalarının yalnızca 17. yüzyıldan itibaren yaşanmadığını, Fatih Sultan Mehmet ve Kanuni Sultan Süleyman gibi padişahların saltanatları sırasında da yaşandığını belirtmek faydalı olabilir. Bununla birlikte, 15. ve 16. yüzyıldaki ayaklanmaların boyutu ve kapsamı, daha sonra yaşanacaklara göre daha sınırlıydı.
1622 yılında, çok erken yaşta tahta çıkan II. Osman bunun en ciddi örneklerinden bir tanesiyle karşı karşıya kaldı. Çıktığı Lehistan Seferi’nin başarısızlıkla sonuçlanması nedeniyle Yeniçerileri suçlayan II. Osman, orduyu yenilemek, belki de yeni bir ordu kurarak Yeniçerilerin etkisini azaltmak için çalışmalara başladı.

Ancak yaptıkları Yeniçeriler tarafından fark edilince, 1622 yılında, henüz on yedi – on sekiz yaşındayken tahttan indirildi ve boğularak öldürüldü.
Yeniçeriler ilerleyen yıllarda da benzer şekilde ayaklanmaya, 1703 yılındaki Edirne Vakası’nın ardından II. Mustafa’nın tahttan indirilmesinde olduğu gibi, devletin yönetimine doğrudan müdahale etmeye devam ettiler. 1700’lü yılların sonlarına gelindiğinde, Avrupa’nın askeri anlamdaki üstünlüğü ve Yeniçerilerin yarattığı sorunlar artık önemli bir mesele haline gelmişti.

III. Selim ve Nizam-ı Cedid ordusu
Bu meseleyle ilgili ilk ciddi girişim, Batılılaşma tarihinde de önemli bir yeri olan III. Selim zamanında (1789 – 1807) yaşandı. III. Selim, Avrupa ordularını örnek alan yeni bir ordu yaratmaya ve Yeniçerilerin etkisini sınırlamaya çalıştı. Ancak bunun için kurulan Nizam-ı Cedid ordusu – yine, Yeniçerilerin ayaklanmaları nedeniyle – kısa süre sonra ortadan kaldırıldı ve bir başka padişah da Yeniçeriler nedeniyle tahtını kaybetmiş oldu.

Yeniçerilerin Düşüşü ve Dağıtılması

Yeniçeriler asker olarak Osmanlı İmparatorluğunda vazife yapmışlar, güçlerini muhafaza edebilmişlerdir. Tımarlı sipahilerin tarih sahnesinden çekilmelerinden sonradır k i yeniçerilerin sayılarının arttırılması ve başka sebepler yüzünden bu asker sımfı da hızla bozulmaya uğramıştır. Yeniçeriler çok ağır disiplin altında askerliklerini sürdürmekteydi. Bu asker sınıfı tamamen devşirmelerden meydana gelmiş, fakat büyük subayları ise umumiyetle Türklerden seçilmiş bi r ocaktı.
Güç ve etkilerinin, zamanla nasıl ayaklanma ve yozlaşmalarına sebep olup düşman olduklarına geldiğimizde,Yeniçerilerin düşüşü kendi aşırılıkları tarafından kaynaklanmıştır. Antik Roma Praetorian Muhafızlarının siyasi motivasyonlu tavrını yansıtan Osmanlı Yeniçerileri, diyar içinde giderek artan özerk statüleri nedeniyle 17. ve 18. yüzyılların çeşitli saray darbelerinde öncü bir rol oynadılar. Aslında, Türk imparatorluğunun karşı karşıya olduğu dizginsiz senaryo, eski Roma seleflerine kıyasla çok daha karmaşıktı, çünkü Yeniçerilerin geniş Osmanlı topraklarındaki güçlü güçlerle daha fazla sayıda ve daha derin ittifakları vardı. imparatorluğun etkisi ve entrikalarının aksine Praetorian Muhafızları Roma’nın kendisine odaklanmıştı.
18. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, bir zamanlar büyük olan Osmanlı İmparatorluğu gerileme yaşamaktaydı. bir zamanlar büyük Yeniçeri birlikleri disiplinli bir askeri kurumdan ziyade yetkili bir maaşlı erkekler sınıfından oluşan bir siyasi gücü andırıyordu. İkincisi, geçmişteki zaferlerine tutunurken, çoğunlukla bütünleşik savaşçı ruhlarından vazgeçmişlerdi ve bu nedenle (eğitimleri, teçhizatları ve taktikleriyle ilgili olarak) önceden belirlenmiş değişikliklere karşı çıktılar. Kaotik durum, sayısız isyan, ayaklanma ve isyanla daha da kötüleşti. bazen imparatorluğun etrafında konuşlanmış çeşitli Yeniçeri ocakları tarafından kışkırtıldı.
Osmanlı İmparatorluğu’nun 30. Sultanı II.Mahmud’un muhafazakar Yeniçeri ordusunun tamamen ortadan kaldırılmasını planlamasıyla, bir asırdan fazla süren bu tür entrikalar, 19. yüzyılda nihayet etkisini gösterdi. Geniş kapsamlı idari ve ekonomik reformları ile tanınan Sultan, 1826’da Yeniçerileri resmen dağıtmaya karar verdi. Beklenen durum olup yeniçeri isyanı baş vermişti. Bu isyan ve dağıtılma sürecinde 4000 den fazla zayiat verilmiştir.
Bu isyancılara ve müttefiklerine Bektaşi emirlerine karşı devlet destekli cezai eylemler izledi.Tutuklamalar, sürgünler Yeniçeriler için ve infazlar (isyanların eski liderleri için) belirsiz bir şekilde sonun habercisi oldu. Osmanlı Yeniçerileri Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, Asakir-i Mansure-i Muhammediye (‘ Muhammed’in Muzaffer Askerleri’ anlamına gelir) adlı modern Osmanlı Ordusu’nun oluşumuna da yol açtı .

Sonuç
Yeniçerilik gibi Türkiye tarihinde çok önemli askerî ve sosyal izler bırakmış bir kurumun tarihî süreçteki değişimi, neredeyse bütün bir Osmanlı tarihi boyunca tahavvül eden iktidar anlayışı ve dolayısıyla padişah ve devlet otoritesinin yaşadığı dönüşümle paralellik arz ediyor. Hususen Fatih Sultan Mehmet ile temsil edilen merkezîliğin önemli sembollerinden olan, devşirmelerle sisteme entegre edilen asker kullardan müteşekkil yeniçeriler, klasik dönemde devlete ve hükümdara kayıtsız şartsız bağlı iken, bilhassa XVII. yüzyılın başlarından itibaren değişen-dönüşen otorite ve devlet yapısına paralel olarak önemli farklılaşmalara uğradı. Ateşli silahlara duyulan ihtiyaçtan dolayı sayıları hızla artan, yavaş yavaş devşirme köklerinden uzaklaşmaya başlayan, malî bunalımlar neticesinde maaşları azaldığı için ticarete ve esnaflığa başlayan, sarayda oluşan farklı hiziplerle uzlaşan veya çatışan, zaman zaman yönetime kazan kaldıran yeniçerilerin padişah ile aralarında var olan mutlak hükümdarsadık kul ilişkisinin bu dönemde son bulduğu söylenebilir. Bu değişimi izleyen pek çok tarihçi tarafından yeniçeriler artık, görece disiplini zayıf, gittikleri seferlerden hezimetle dönen, sık sık iktidara isyan eden, askerliğin yanında esnaflığa bulaşmış, birçok halk ayaklanmasının içinde yer alan bozulmuş bir kurumun üyeleridir. Bu sebeple Osmanlı gerilemesinin en temel aktörlerinden olarak gösteriliyorlar. Ancak özelde Osmanlı tarihine bu dar çizgiden bakmak yerine, tarihî olayları kendi bağlamında anlayarak, olaylara etki eden iç ve dış dinamikleri birçok unsuruyla beraber kavrayıp, bunların kurumlara olan etkilerini sebep-sonuç ilişkileri çerçevesinde tahlil eden araştırmaların sonuçlarını yan yana getirdiğimizde, yeniçerilerdeki değişimin Osmanlı dönüşümünün bir parçası olduğu sonucuna varabiliriz. Farklı bir zaviyeden bakıldığında, onların esnafla kurdukları ittifaklar sayesinde, Osmanlı’daki geniş halk tabanının yönetime ulaşan bir sesi, isyanlardaki başat rolleriyle iktidarın sınırını çizen, onu hizalayan önemli bir unsur olduğunu da görebiliriz. Nitekim Tanzimat’ın hemen öncesinde devlete hakim olan merkezî iktidar anlayışının ilk hedefi ayanlar ve yeniçeriler olmuşlardır. Bundan dolayı belki de halk, kendisini temsil eden bir büyük güçten mahrum olmuştur diyebiliriz.

Kaynak
allaboutturkey.com
khanacademy.org
doi.org
theottomans.org
Godfrey Goodwin pdf çeviri kitap
ataum.gazi.edu.tr Ahmet Elibol
tanzimat.k12.org.tr

Yazar

2012 yılında yeni kimliği ve yeni bilgilerle sizlere teknoloji,web programlama,tasarim,güvenlik,internet ve programlar hakkında detaylı bilgiler vermek amaçlı kurulmuş kişisel web sayfamdır.

Bir yorum Yaz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Pinle